Nek- en schouderklachten door beeldschermwerk: de ervaringen van een professionele masseur
Veel mensen die dagelijks achter een beeldscherm werken herkennen het: een stijve nek, zeurende hoofdpijn, vermoeidheid of spanning tussen de schouderbladen. Toch koppelen ze deze klachten niet direct aan hun beeldschermwerk.
Daarom spraken we met Chris Hellendoorn van Flexor Massage. Chris heeft meer dan tien jaar ervaring in het geven van stoelmassage bij bedrijven en instellingen. Hij masseert dagelijks medewerkers die achter een beeldscherm werken en komt zo vaak in aanraking met mensen die last hebben van nek- en schouderklachten.
“Je voelt direct wanneer iemand wel of geen beeldschermbril op sterkte draagt.”
Het verhaal van Chris is verhelderend, confronterend en maakt duidelijk waarom een goede beeldschermbril onmisbaar is voor iedereen die dagelijks achter een scherm werkt.
Wat een professionele masseur ziet zodra iemand binnenloopt
Chris hoeft iemand niet eens aan te raken om te weten waar de spanning zit. Als je binnenloopt met opgetrokken schouders, ziet hij al dat er spanning op staat. Deze opgetrokken schouders zijn geen bewuste keuze. Ze ontstaan doordat mensen moeite hebben om hun beeldscherm scherp te zien. Het hoofd beweegt namelijk onbewust naar voren en de schouders volgen dan automatisch.
Wie dat jarenlang vijf dagen per week doet, overbelast de spieren in de bovenkant van de nek en schouders structureel, met een verhoogde kans op spanningshoofdpijn, een stijve nek en minder beweeglijkheid in hoofd en schouders als gevolg.
Het zijn verraderlijke klachten
Wat Chris in zijn praktijk keer op keer ziet, is hoe onzichtbaar de opbouw van de klachten is. De bewegelijkheid van je hoofd en schouders gaat zo langzaam achteruit, dat je het soms niet eens in de gaten hebt. Pas als iemand in de auto over zijn schouder wil kijken en merkt dat het moeilijk gaat, dringt het door. En dan is de spanning al jaren aan het opbouwen.
“Zodra mensen het in de gaten hebben, zijn ze te laat.”
Het lichaam reageert op pijn door bepaalde bewegingen te vermijden. Maar dat maakt het probleem alleen maar groter. Minder bewegen betekent minder doorbloeding, wat zorgt voor ophoping van afvalstoffen in de spier. Die afvalstoffen hechten zich aan spiervezels, waardoor er knopen ontstaan. Meer knopen betekent meer beperking en nog minder beweging. Zo ontstaat een vicieuze cirkel die steeds moeilijker te doorbreken is.
Ouderen hebben sneller last, maar ook jongeren hebben klachten
Oudere spieren zijn gevoeliger voor een verkeerde werkhouding dan jongere spieren, geeft Chris aan. Naarmate mensen ouder worden, worden spieren van nature strakker en hebben knopen meer impact op de beweeglijkheid.
“Jonge spieren zijn als een soepel elastiek. Als er twee kleine knoopjes inzitten, merk je er bijna niks van. Maar een strak en oud elastiek met knopen? Dan merk je het direct.”
Toch ziet Chris de klachten niet alleen bij oudere medewerkers. Als voorbeeld noemt hij een IT’er van begin twintig die hij in behandeling heeft. Die zit de hele dag achter een beeldscherm en eigenlijk nooit in de goede houding: in de trein met een laptop, op kantoor achter zijn desktop en thuis achter zijn game-pc. Alleen als hij slaapt zit hij niet achter een beeldscherm.
Bijna de helft van alle beeldschermwerkers heeft klachten
Statistieken versterken het verhaal van Chris. Uit onderzoek van TNO blijkt namelijk dat 44% van alle werkenden meer dan zes uur per dag achter een beeldscherm werkt. In sommige sectoren, zoals IT en finance, loopt dat op tot 90%.
Het rapport van TNO laat ook zien dat de gevolgen niet mild zijn. Van de werknemers die meer dan zes uur per dag achter een beeldscherm werken, geeft 45% aan KANS-klachten (klachten aan de arm, nek, pols of schouder) te hebben. Meer klachten betekent meer verzuim, waardoor de druk op de collega’s die wel aanwezig zijn alleen maar toeneemt.
Voorkom verzuim met een pakket aan maatregelen
Er is niet één losstaande maatregel die het verzuimprobleem volledig oplost. Chris is daar duidelijk over: het is een heel ergonomisch pakket wat je nodig hebt. Het begint met een ergonomische werkplek. Zorg voor een verstelbare stoel en een bureau op de juiste hoogte en stel het beeldscherm in op ooghoogte op een afstand van vijftig tot zestig centimeter. Daarnaast is beweging essentieel. Sta regelmatig op, haal zelf een kop koffie en beweeg tussendoor.
“Mensen die de hele dag zitten, beseffen niet dat ze eigenlijk een zwaar belaste baan hebben.”
Veel werknemers denken: hoe zwaar kan achter een bureau zitten nu zijn? Bewustzijn creëren is daarom essentieel. Wie begrijpt wat er met zijn spieren gebeurt bij uren achter een beeldscherm, past zijn gedrag eerder aan.
Een beeldschermbril is een essentieel onderdeel van de ergonomische aanpak
Volgens Chris hoort een beeldschermbril absoluut bij het ergonomisch pakket. Tijdens de kantoormassages merkt hij direct of iemand wel of geen beeldschermbril draagt. De spanning in de nek vertelt hem genoeg.
Een beeldschermbril haalt de trigger weg die de hele keten in gang zet. Wie moeite heeft om het scherm scherp te zien, past onbewust zijn houding aan. De schouders gaan omhoog en het hoofd beweegt naar voren. Een bril afgestemd op de exacte kijkafstand voorkomt precies dat.
Een beeldschermbril is dan ook geen luxe, maar een tool om verzuim te voorkomen. De Arbowet verplicht werkgevers om een beeldschermbril te vergoeden wanneer een medewerker die nodig heeft voor zijn werk. Het hoort thuis in hetzelfde pakket als een ergonomische stoel en een verstelbaar bureau.
Voorkomen is altijd beter dan herstellen
Chris vat het samen zoals hij het in de praktijk ziet: als je klachten hebt, ben je eigenlijk al te laat. De meest gemaakte fout is wachten tot klachten zich aandienen. Op dat moment heeft het lichaam vaak al jaren compensatiegedrag aangeleerd dat moeilijk te doorbreken is. Preventie is niet alleen beter voor de medewerker, het is ook economisch verstandig voor de werkgever.
Een beeldschermbril is daarin een van de eenvoudigste en meest directe stappen. Het haalt de belangrijkste trigger weg, namelijk slecht zicht, voordat die spanning zich opbouwt in de nek en schouders.
